- Thị trường kim loại đầu năm 2026 biến động rất mạnh do kết hợp giữa bất ổn địa chính trị tại Venezuela và áp lực điều chỉnh sau chu kỳ tăng nóng năm 2025.
- Giá vàng tăng vọt nhờ nhu cầu trú ẩn an toàn, lập đỉnh mới rồi hạ nhiệt và đi vào giai đoạn tích lũy quanh vùng giá cao.
- Giá bạc giảm sâu và biến động mạnh hơn vàng do tính đầu cơ cao, chịu tác động lớn từ hoạt động chốt lời và bán tháo kỹ thuật.
Biến động đầu năm và "Cú sốc Venezuela"
Thị trường kim loại đã bước vào tuần thứ hai của năm 2026 với trạng thái biến động cực kỳ mạnh mẽ. Sau một năm 2025 bùng nổ, khi giá các loại kim loại quý liên tục lập đỉnh, những ngày đầu tháng 1/2026 đang chứng kiến đợt thử thách lớn đầu tiên. Sự kết hợp giữa bất ổn địa chính trị tại Nam Mỹ và hiện tượng "đạt đỉnh đầu cơ" của bạc đã khiến nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ choáng váng. Dù triển vọng dài hạn của kim loại vẫn rất tốt, nhưng đợt sụt giảm gần đây là lời nhắc nhở rằng ngay cả những đợt tăng giá mạnh nhất cũng có lúc phải điều chỉnh.
Tính đến ngày 8/1/2026, thị trường đang phải xử lý hậu quả của một đợt tăng giá đột biến do tâm lý lo ngại, sau đó là một đợt điều chỉnh kỹ thuật sâu. Giá vàng, mở cửa năm ở mức $4.342/ounce, đã có lúc chạm mốc kỷ lục $4.549 trước khi ổn định quanh mức $4.450. Trong khi đó, bạc – "ngôi sao" của năm 2025 – đã phải chịu một cú rơi tới 8% chỉ trong một ngày (7/1), trượt dốc từ đỉnh $84 xuống vùng $70. Sự hỗn loạn này tạo ra hai thái cực: đồng vẫn giữ giá cao nhờ nhu cầu từ AI, trong khi kim loại quý đang bước vào giai đoạn tích lũy đầy đau đớn.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự bất ổn này bắt đầu từ ngày 3/1/2026 với "Cú sốc Venezuela". Việc quân đội Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã gây chấn động thị trường hàng hóa toàn cầu. Chỉ trong vài giờ, giá vàng đã tăng 2,4% do các nhà đầu tư lo ngại về sự mất ổn định tại Nam Mỹ, khu vực cung cấp khoáng sản quan trọng. Mỹ cũng ám chỉ ý định đóng vai trò trực tiếp hơn trong việc ổn định và kiểm soát trữ lượng dầu mỏ và khoáng sản khổng lồ của quốc gia này.
Tuy nhiên, đà tăng do địa chính trị nhanh chóng bị dập tắt bởi làn sóng bán tháo kỹ thuật. Đến ngày 7/1, thị trường bạc chứng kiến một đợt "vỡ bong bóng" ngắn hạn. Sau khi tăng gần 150% trong năm 2025, giá bạc đã vấp phải ngưỡng cản $84/ounce, kích hoạt các lệnh bán tự động hàng loạt từ các quỹ đầu tư. Cùng lúc đó, giá đồng lại lập kỷ lục lịch sử ở mức $13.285/tấn (tương đương $6,06/lb) do nguồn cung khan hiếm và kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất trong năm 2026.
>>Xem thêm: Khủng hoảng Venezuela có thể khơi mào đợt tăng giá vàng tiếp theo?
Kỷ nguyên "Siêu chu kỳ" mới
Sự biến động gần đây đã tạo ra những ngã rẽ khác nhau cho các tập đoàn khai thác lớn nhất thế giới. Hai "ông lớn" là Newmont và Barrick Gold đang hưởng lợi lớn nhờ giá vàng duy trì ở mức cao trên $4.500. Newmont ghi nhận khối lượng giao dịch kỷ lục, trong khi Barrick Gold đang lên kế hoạch tách riêng các tài sản tại Bắc Mỹ để niêm yết cổ phiếu (IPO) nhằm tối đa hóa giá trị cho cổ đông. Dù đang sở hữu lượng tiền mặt khổng lồ, các công ty này vẫn phải đối mặt với thách thức chi phí vận hành tăng cao do giá năng lượng đắt đỏ.
Trong mảng kim loại công nghiệp, các công ty như Freeport-McMoRan và Southern Copper đang có định giá cao kỷ lục. Freeport-McMoRan hiện được coi là lựa chọn hàng đầu cho các nhà đầu tư muốn đặt cược vào đà tăng của giá đồng. Ngược lại, những đối tượng chịu thiệt hại nặng nhất chính là các bên sử dụng kim loại làm nguyên liệu sản xuất. Ví dụ, các nhà sản xuất pin năng lượng mặt trời tại Trung Quốc đang ráo riết tìm vật liệu thay thế bạc bằng đồng, vì mức giá bạc $80/ounce đã khiến công nghệ cũ không còn hiệu quả kinh tế.
Nhóm các công ty khai thác tầm trung và nhỏ đang trải qua những đợt rung lắc dữ dội nhất. Lundin Mining vừa báo cáo lợi nhuận kỷ lục khoảng 490 triệu USD nhưng cổ phiếu vẫn bị lên xuống thất thường theo giá đồng hàng ngày. Tương tự, Aris Mining – công ty từng tăng trưởng 360% trong năm 2025 – hiện đang tạm dừng đà tăng khi các nhà đầu tư rút vốn từ các công ty nhỏ để quay lại trú ẩn tại các tập đoàn lớn có độ an toàn cao hơn.
Cốt lõi của sự biến động hiện nay không chỉ là đầu cơ, mà là sự thay đổi cấu trúc nhu cầu toàn cầu. "Siêu chu kỳ" năm 2026 được thúc đẩy bởi sự mở rộng của các trung tâm dữ liệu AI và quá trình chuyển đổi năng lượng xanh. Lượng đồng khổng lồ cần thiết cho hệ thống điện và làm mát của AI đã tạo ra một nhu cầu bắt buộc, khác hẳn với các đợt sốt giá trong quá khứ. Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương (đi đầu là Ba Lan) vẫn tiếp tục gom vàng để giảm phụ thuộc vào đồng USD, tạo ra một bệ đỡ vững chắc cho giá kim loại quý về dài hạn.
Triển vọng tương lai
Nhìn về phần còn lại của năm 2026, thị trường dường như đang bước vào giai đoạn "tích lũy trong biến động". Các chuyên gia dự báo vàng và bạc sẽ sớm kiểm tra lại các mức hỗ trợ (vàng ở mức $4.300 và bạc ở mức $70) trước khi cố gắng tăng giá trở lại. Quyết định của Fed về việc cắt giảm lãi suất sẽ là yếu tố then chốt. Nếu Fed dừng cắt giảm lãi suất do lạm phát vẫn còn dai dẳng, thị trường kim loại có thể sẽ phải đối mặt với một đợt điều chỉnh sâu và mạnh hơn nữa.
Về mặt chiến lược, ngành khai khoáng sẽ đẩy nhanh việc áp dụng tự động hóa và năng lượng tái tạo để bảo vệ biên lợi nhuận. Chúng ta có thể thấy xu hướng các công ty khai thác vàng lấn sân sang khai thác "kim loại pin" như đồng và niken để đón đầu nhu cầu công nghiệp. Đối với các nhà đầu tư, chiến thuật "mua khi giá giảm" (buy-on-dips) vốn rất thành công trong năm 2025 đang bị thử thách, nhưng sự thiếu hụt nguồn cung đồng và bất ổn tại Nam Mỹ cho thấy thị trường tăng trưởng dài hạn vẫn chưa kết thúc.
Thị trường vẫn tiềm ẩn những rủi ro "thiên nga đen". Nếu tình hình tại Venezuela leo thang hoặc căng thẳng ở Trung Đông làm gián đoạn các tuyến đường vận tải biển, dòng tiền trú ẩn an toàn có thể dễ dàng đẩy giá vàng vượt ngưỡng $5.000. Ngược lại, nếu thế giới đạt được đột phá trong công nghệ thay thế bạc trong ngành năng lượng mặt trời, câu chuyện "khan hiếm bạc" có thể sẽ chấm dứt nhanh chóng.
Lời khuyên cuối cùng cho nhà đầu tư năm 2026 là hãy chấp nhận rằng kỷ nguyên giao dịch ít biến động đã qua. Vàng đã khẳng định vị thế là công cụ bảo hiểm trước bất ổn chính trị, trong khi đồng trở thành "dầu mỏ mới" của nền kinh tế số. Các nhà đầu tư nên tập trung vào những công ty sản xuất chất lượng cao, có bảng cân đối kế toán mạnh và chi phí vận hành thấp. Dù con đường phía trước còn nhiều gập ghềnh, nhưng sự khan hiếm thực tế của kim loại vẫn là yếu tố quyết định dẫn dắt thị trường đi lên.
Golden Fund nhận định, biến động mạnh đầu năm 2026 cho thấy thị trường kim loại đang bước vào giai đoạn điều chỉnh sau một năm tăng nóng, với cú sốc Venezuela chỉ đóng vai trò chất xúc tác ngắn hạn. Giá vàng được hưởng lợi từ tâm lý trú ẩn nên bật tăng và lập đỉnh mới trước khi hạ nhiệt, hiện duy trì ở vùng cao và bước vào pha tích lũy. Ngược lại, giá bạc chịu tác động nặng hơn từ yếu tố đầu cơ, giảm sâu sau khi chạm đỉnh do áp lực chốt lời và bán kỹ thuật, phản ánh mức độ biến động lớn và rủi ro điều chỉnh ngắn hạn cao hơn so với vàng.
>>Xem thêm: Máu rơi trên vàng: Khi tài nguyên trở thành lời nguyền
