- Ông Trump dịu giọng về Greenland; Washington cho biết khuôn khổ thỏa thuận đang dần hình thành
- Tổng thư ký NATO Rutte khẳng định chủ quyền Greenland không nằm trong thảo luận với Trump
- Trọng tâm của ông Trump là an ninh khu vực Bắc Cực
Bước lùi bất ngờ của Tổng thống Trump và triển vọng thỏa thuận Greenland
Ngày thứ Tư, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ rút lại các đe dọa áp thuế nhằm gây sức ép để giành quyền kiểm soát Greenland. Ông cũng loại trừ khả năng sử dụng vũ lực và cho biết một khuôn khổ thỏa thuận đang dần hình thành, qua đó giúp hạ nhiệt cuộc tranh chấp với Đan Mạch – vốn có nguy cơ gây ra rạn nứt nghiêm trọng nhất trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương suốt nhiều thập kỷ.
Trong chuyến đi tới Davos (Thụy Sĩ), ông Trump đã tạm thời kiềm chế những tuyên bố hùng hồn vốn đã làm lung lay liên minh NATO và đe dọa gây ra một cuộc chiến thương mại toàn cầu mới. Trước đó vào cuối tuần, ông từng đe dọa sẽ áp thuế leo thang lên hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ của 8 quốc gia châu Âu. Tuy nhiên, sau cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump cho biết các đồng minh phương Tây ở Bắc Cực có thể tiến tới một thỏa thuận mới về hòn đảo chiến lược này.
Thỏa thuận mới kỳ vọng sẽ thỏa mãn mong muốn của ông Trump về hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng" (Golden Dome) và quyền khai thác các khoáng sản thiết yếu. Đồng thời, kế hoạch này cũng nhằm mục tiêu ngăn chặn tham vọng của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực. Ông Trump tuyên bố với các phóng viên: “Đây là một thỏa thuận mà mọi người đều rất hạnh phúc, một thỏa thuận dài hạn cuối cùng giúp đưa mọi bên vào vị trí tốt, đặc biệt là về an ninh và khoáng sản.”
Dù ông Trump khẳng định đây là "thỏa thuận mãi mãi", Tổng thư ký NATO Mark Rutte sau đó cho biết vấn đề Greenland có tiếp tục thuộc về Đan Mạch hay không đã không còn được nhắc tới trong các cuộc hội đàm. Ông Rutte chia sẻ trên Fox News rằng Tổng thống Trump hiện đang tập trung nhiều hơn vào việc bảo vệ khu vực Bắc Cực rộng lớn – nơi Trung Quốc và Nga đang ngày càng hoạt động tích cực – hơn là tranh cãi về việc thay đổi chủ quyền.
Các nhà ngoại giao châu Âu nhận định sự thay đổi thái độ đột ngột của ông Trump dù chưa giải quyết triệt để tranh chấp nhưng giúp xoa dịu rạn nứt công khai giữa các đồng minh. Hiện tại, các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục diễn ra nhằm đảm bảo Nga và Trung Quốc không thể thiết lập chỗ đứng kinh tế hay quân sự tại đây. Ông Trump đã giao cho Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio cùng đặc phái viên Steve Witkoff trực tiếp tham gia các thảo luận tiếp theo.
>> Xem thêm: Tổng thống Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với tám quốc gia châu Âu liên quan đến Greenland
Phản ứng của các bên và tác động đến thị trường toàn cầu
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump thông báo sẽ không áp thuế vào ngày 1/2 như kế hoạch nhờ những tiến triển trong khung thỏa thuận Bắc Cực. Đáp lại, phía Đan Mạch nhấn mạnh vấn đề này cần được xử lý qua ngoại giao kín thay vì mạng xã hội. Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen khẳng định điều cốt yếu là mọi giải pháp phải tôn trọng toàn vẹn chủ quyền của Vương quốc Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland.
Trước đó, chính ông Trump cũng thừa nhận sự lo ngại của thị trường tài chính đối với những lời đe dọa của mình. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông đã trấn an các đại biểu rằng mình không muốn và sẽ không sử dụng vũ lực đối với vấn đề này. Sự thay đổi thái độ này ngay lập tức kích hoạt làn sóng mua vào trên sàn Wall Street, giúp chỉ số S&P 500 ghi nhận mức tăng theo ngày cao nhất trong hai tháng qua (1,16%), bù đắp cho đợt bán tháo mạnh trước đó.
Những phát biểu về Greenland của ông Trump đã trở thành tâm điểm tại Davos. Tự tin sau một năm cầm quyền khiến nhiều định chế và đồng minh phải nhượng bộ, ông đã không ngần ngại chỉ trích các nước châu Âu về nhiều vấn đề từ năng lượng gió, môi trường đến nhập cư. Ông tự xem mình là người bảo vệ các giá trị phương Tây nhưng lại thẳng thừng chê trách Đan Mạch là "vô ơn" và gọi hòn đảo này chỉ là một "tảng băng" trong một yêu cầu nhỏ mọn.
Dù rút lại đe dọa vũ lực với Greenland, ông Trump vẫn khoe khoang về sức mạnh quân sự của Mỹ và dẫn chứng việc lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Đáng chú ý, trong bài phát biểu của mình, ông đã có tới 4 lần gọi nhầm Greenland thành Iceland (một thành viên khác của NATO). Ông cũng nhân cơ hội này để trút giận lên Anh, Thụy Sĩ, Pháp và Canada về các chính sách kinh tế và thương mại mà ông cho là không phù hợp với lợi ích của Mỹ.
Các nguồn tin cho biết nỗ lực chiếm Greenland của ông Trump xuất phát từ mong muốn xây dựng di sản bằng cách mở rộng lãnh thổ Hoa Kỳ một cách hoành tráng nhất kể từ khi Alaska và Hawaii trở thành bang vào năm 1959. Sau sự kiện này, ông dự kiến sẽ gặp Tổng thống Ukraine Zelensky và tiếp tục vận động các nhà lãnh đạo thế giới tham gia sáng kiến "Hội đồng Hòa bình" (Board of Peace) do ông khởi xướng để giải quyết các xung đột toàn cầu.
Golden Fund nhận định rằng sự thay đổi thái độ đột ngột của Tổng thống Donald Trump đối với vấn đề Greenland và việc hủy bỏ kế hoạch áp thuế lên các quốc gia châu Âu là một tín hiệu giải tỏa áp lực cực lớn cho tâm lý nhà đầu tư toàn cầu. Về tác động tới giá vàng, những thông tin này mang tính chất tiêu cực đối với kim loại quý trong ngắn hạn vì "vàng" vốn là tài sản trú ẩn an toàn thường tăng giá khi căng thẳng địa chính trị và chiến tranh thương mại leo thang; do đó, khi rủi ro rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO được xoa dịu cùng sự phục hồi mạnh mẽ của thị trường chứng khoán (điển hình là chỉ số S&P 500), dòng tiền đã có xu hướng rời bỏ vàng để quay lại các tài sản rủi ro, khiến giá vàng chịu áp lực điều chỉnh giảm ngay lập tức.
>> Xem thêm: Mỹ dự kiến cắt giảm khoảng 200 vị trí trong NATO
