Trung Quốc và Ấn Độ giữ vai trò trung tâm trên thị trường vàng toàn cầu nhờ nhu cầu tiêu thụ lớn, nhập khẩu mạnh, yếu tố văn hóa sâu sắc và chiến lược tích lũy vàng của ngân hàng trung ương, qua đó chi phối cung cầu và xu hướng giá vàng dài hạn trên thế giới.
Vai trò trung tâm của Trung Quốc và Ấn Độ trên thị trường vàng toàn cầu
Khi phân tích thị trường vàng toàn cầu trong bối cảnh hiện nay, không thể bỏ qua vai trò ngày càng mang tính quyết định của Trung Quốc và Ấn Độ. Hai nền kinh tế châu Á này không chỉ là những quốc gia đông dân nhất thế giới, mà còn là những trung tâm tiêu thụ vàng lớn nhất, qua đó trực tiếp chi phối cung – cầu và định hình xu hướng giá trong dài hạn.
Sự “nhiệt tình” của Trung Quốc và Ấn Độ đối với vàng không phải là hiện tượng ngắn hạn hay mang tính đầu cơ đơn thuần, mà xuất phát từ một cấu trúc nhu cầu sâu sắc, kết hợp giữa yếu tố văn hóa, truyền thống tích trữ tài sản và nhu cầu bảo toàn giá trị trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động nhanh và khó lường. Hơn nữa, 2 quốc gia này còn là 2 đầu tàu trong khối BRICS, những quốc gia đang có mục tiêu thách thức sự độc tôn của đồng Đô la Mỹ trong dự trữ ngoại hối và thanh toán toàn cầu.
Trung Quốc hiện vừa là quốc gia sản xuất vàng lớn nhất thế giới, vừa là nước tiêu thụ vàng hàng đầu. Mỗi năm, sản lượng khai thác vàng của Trung Quốc đạt hàng trăm tấn, song điều đáng chú ý hơn nằm ở nhu cầu nội địa khổng lồ.
Vàng được người dân Trung Quốc sử dụng với nhiều mục đích khác nhau: từ trang sức, vàng thỏi, tiền xu cho đến tích trữ như một tài sản phòng thủ trước rủi ro kinh tế. Điều này được phản ánh rõ nét qua mức chênh lệch giá vàng tại Thượng Hải so với thị trường quốc tế, thường xuyên duy trì ở mức premium (giá lớn hơn), cho thấy người mua sẵn sàng trả giá cao hơn để nắm giữ vàng vật chất.
Bên cạnh đó, dù là nhà sản xuất lớn, Trung Quốc vẫn đồng thời là quốc gia nhập khẩu vàng quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước, qua đó tạo ra ảnh hưởng đáng kể lên dòng chảy vàng toàn cầu.
Song song với Trung Quốc, Ấn Độ cũng giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cấu trúc thị trường vàng thế giới. Không giống Trung Quốc – nơi vàng ngày càng mang màu sắc tài sản tài chính – nhu cầu vàng tại Ấn Độ được neo chặt vào nền tảng văn hóa và xã hội.
Vàng không chỉ là một kênh đầu tư, mà còn là biểu tượng của sự thịnh vượng, an toàn và tính kế thừa qua nhiều thế hệ. Chính sự kết hợp giữa văn hóa tiêu dùng, nhu cầu tích trữ dài hạn và chiến lược nhằm "phi đô la hóa" của khối BRICS đã khiến Trung Quốc và Ấn Độ trở thành hai “điểm tựa” không thể thiếu trong bức tranh thị trường vàng toàn cầu, đồng thời đẩy trọng tâm thị trường vàng ngày càng dịch chuyển về châu Á.
Trung Quốc: vàng như tài sản trú ẩn và công cụ bảo toàn giá trị
Động lực thúc đẩy nhu cầu vàng tại Trung Quốc bắt nguồn từ những thay đổi trong môi trường kinh tế và tâm lý tài chính của người dân. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế không còn duy trì tốc độ cao như trước, thị trường bất động sản gặp khó khăn và chứng khoán biến động mạnh, vàng nổi lên như một lựa chọn phòng thủ tự nhiên.
Với lịch sử tồn tại hàng nghìn năm và khả năng giữ giá trị xuyên chu kỳ, vàng được coi như một “bảo hiểm tài chính” trước những rủi ro khó lường. Khi niềm tin vào các tài sản rủi ro suy giảm, dòng tiền có xu hướng tìm đến vàng như nơi trú ẩn an toàn.
Điểm đáng chú ý là nhu cầu vàng tại Trung Quốc không mang tính đồng nhất. Một mặt, đồ trang sức bằng vàng vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tiêu thụ, phản ánh yếu tố văn hóa và thói quen tiêu dùng lâu đời, đặc biệt trong các dịp lễ, cưới hỏi và sự kiện gia đình. Mặt khác, nhu cầu đối với vàng thỏi và tiền xu đã tăng mạnh trong những năm gần đây, cho thấy sự chuyển dịch trong tư duy đầu tư của người dân.
Vàng không chỉ được mua để sử dụng hay làm quà tặng, mà còn được tích trữ như một tài sản đầu tư hữu hình, thay thế cho các kênh tài chính truyền thống khi mức độ rủi ro gia tăng.
Để đáp ứng nhu cầu nội địa ngày càng lớn, Trung Quốc phải nhập khẩu một lượng vàng khổng lồ từ thị trường quốc tế. Dòng chảy vàng này không chỉ phản ánh sức mua trong nước, mà còn tạo áp lực trực tiếp lên giá vàng toàn cầu, đặc biệt trong những giai đoạn nhu cầu tăng mạnh.
Khi Trung Quốc gia tăng nhập khẩu, thị trường quốc tế nhanh chóng phản ứng bằng việc điều chỉnh giá, bởi nhu cầu thực tế vượt lên trên nguồn cung ngắn hạn. Chính sự kết hợp giữa vai trò nhà sản xuất, nhà tiêu thụ và nhà nhập khẩu lớn đã khiến Trung Quốc trở thành một nhân tố có khả năng tác động sâu rộng đến cấu trúc cung – cầu vàng trên phạm vi toàn cầu.
Một yếu tố khác ảnh hưởng rất lớn đến giá vàng toàn cầu là việc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) liên tục “gom” vàng vào dự trữ như một phần chiến lược đa dạng hóa tài sản và phòng vệ rủi ro. Trong nhiều tháng liên tiếp, PBoC đã tăng dự trữ vàng, tính đến cuối 2025, dự trữ của họ đã đạt khoảng 74 triệu ounce (khoảng 2.3 nghìn tấn), tăng đều qua các tháng và năm so với trước đó, phản ánh chuỗi mua ròng kéo dài và cam kết duy trì vàng trong danh mục dự trữ ngoại hối của Trung Quốc. Đây là một trong những lượng dự trữ lớn nhất thế giới mà một ngân hàng trung ương nắm giữ đối với vàng và là minh chứng cho chiến lược sử dụng vàng để giảm sự phụ thuộc vào tài sản định giá bằng USD và củng cố an ninh tài chính quốc gia, qua đó tạo áp lực gia tăng lên giá vàng trên thị trường quốc tế.
Ấn Độ và vai trò của văn hóa, cùng tác động của NHTW lên giá vàng
Tại Ấn Độ, vàng giữ một vị thế đặc biệt, vượt xa khái niệm của một kim loại quý hay công cụ đầu tư. Vàng là biểu tượng văn hóa gắn liền với sự tinh khiết, thịnh vượng và may mắn, xuất hiện xuyên suốt lịch sử, tôn giáo và đời sống xã hội.
Trong đạo Hindu, vàng gắn với hình ảnh nữ thần Lakshmi – biểu tượng của của cải và phúc lộc và được coi là vật mang lại sự bảo hộ về mặt tinh thần lẫn vật chất. Từ các triều đại cổ đại cho đến đế chế Mughal, vàng luôn hiện diện trong kho báu hoàng gia, trang sức tinh xảo và các công trình mang tính biểu tượng, để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm thức người dân Ấn Độ.
Đám cưới là yếu tố then chốt thúc đẩy nhu cầu vàng tại quốc gia này. Mỗi năm, hàng triệu lễ cưới được tổ chức, và vàng gần như là thành phần không thể thiếu trong của hồi môn, quà tặng và nghi lễ.
Ở Ấn Độ, vàng vừa thể hiện địa vị xã hội của gia đình, vừa đóng vai trò như một khoản đảm bảo tài chính cho cô dâu trong tương lai. Chính vì vậy, nhu cầu vàng tại Ấn Độ thường tăng mạnh trong mùa cưới và các lễ hội lớn như Akshaya Tritiya hay Dussehra, thường được diễn ra vào tháng 10 - 12 hằng năm.
Dù nắm giữ lượng vàng lớn trong dân cư và các đền thờ, Ấn Độ vẫn phải phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa, khiến nước này trở thành một trong những quốc gia nhập khẩu vàng lớn nhất thế giới.
Bên cạnh nhu cầu từ người dân, vai trò của các ngân hàng trung ương cũng ngày càng trở nên quan trọng trong việc định hình thị trường vàng. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc liên tục gia tăng dự trữ vàng như một phần của chiến lược đa dạng hóa tài sản và giảm sự phụ thuộc vào các tài sản định giá bằng đồng USD. Tương tự, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ cũng tích cực mua vàng, với lượng dự trữ ước tính lên tới hàng trăm tấn, nhằm củng cố niềm tin vào đồng rupee và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc tài chính toàn cầu.
Xu hướng gom vàng của ngân hàng trung ương không chỉ giới hạn ở Trung Quốc hay Ấn Độ, mà phản ánh một làn sóng chung khi các ngân hàng trung ương trên thế giới coi vàng là tài sản chiến lược, đóng vai trò như “neo ổn định” trong bối cảnh kinh tế, địa chính trị gặp nhiều bất định và sự xói mòn niềm tin vào đồng tiền pháp định.
Tổng hợp lại các yếu tố trên, Golden Fund tin rằng sự kết hợp giữa nhu cầu văn hóa bền vững, động lực tích trữ tài sản và chiến lược dự trữ của ngân hàng trung ương đã đưa Trung Quốc và Ấn Độ trở thành những trụ cột không thể thay thế của thị trường vàng toàn cầu. Ảnh hưởng của hai quốc gia này không chỉ dừng lại ở hiện tại, mà nhiều khả năng sẽ tiếp tục định hình xu hướng giá vàng trong nhiều năm tới, khi trọng tâm thị trường ngày càng nghiêng về châu Á.
