- Vàng vượt 5.200 USD/oz, phản ánh sự dịch chuyển căn bản trong tâm lý đầu tư khi vàng trở thành công cụ phòng vệ bắt buộc trước bất ổn địa chính trị và suy yếu của USD.
- Đà tăng được dẫn dắt bởi khủng hoảng địa chính trị và làn sóng phi USD hóa, cùng lực mua mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương, khiến vàng tách rời các chỉ báo truyền thống.
- Xu hướng dài hạn vẫn tích cực, với các tổ chức lớn nâng mục tiêu lên 5.400 - 6.000 USD, trong bối cảnh hệ thống tài chính toàn cầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng.
Cột mốc 5.200 USD và những cơn địa chấn tài chính
Trong một động thái lịch sử gây rúng động các trung tâm tài chính toàn cầu, giá vàng giao ngay đã chính thức vượt ngưỡng 5200 USD/ounce vào ngày 28 tháng 1 năm 2026. Mức tăng chưa từng có này đại diện cho sự bứt phá bùng nổ chỉ trong vòng một năm qua, báo hiệu một sự thay đổi căn bản trong tâm lý nhà đầu tư. Khi "thước đo nỗi sợ hãi" chạm tới những đỉnh cao vốn từng bị coi là bất khả thi, kim loại quý này đã không còn đơn thuần là tài sản trú ẩn mà trở thành công cụ phòng vệ bắt buộc trước một trật tự quốc tế đang rạn nứt.
Việc phá vỡ rào cản tâm lý 5.000 USD không phải là một bước leo chậm rãi mà là một cú chạy nước rút điên cuồng. Được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa hoạt động thu mua quyết liệt của các ngân hàng trung ương và sự đổ vỡ đột ngột trong quan hệ ngoại giao xuyên Đại Tây Dương, vàng đã tách rời hoàn toàn khỏi các chỉ số thị trường truyền thống như lãi suất thực. Tính đến sáng nay, vàng tiếp tục phá đỉnh cũ và leo lên vùng giá cao nhất hiện tại là $5.247, buộc các tổ chức lớn và các quỹ tài sản quốc gia phải xem xét lại nền tảng của hệ thống tiền tệ hiện đại.
Hành trình tiến tới mức cao lịch sử này được kích ngòi bởi một loạt các cuộc khủng hoảng địa chính trị leo thang bắt đầu từ cuối năm 2024. Ngòi nổ trực tiếp nhất chính là "Canh bạc Greenland" – một cuộc đối đầu ngoại giao nơi chính quyền Mỹ đe dọa áp thuế 25% lên các đồng minh châu Âu như Đan Mạch, Pháp và Đức sau khi đàm phán mua lại đảo Greenland thất bại. Động thái này đã vô hiệu hóa Thỏa thuận Turnberry 2025, khiến các nhà đầu tư tháo chạy khỏi các tài sản truyền thống để tìm đến sự an toàn của những tài sản "trung lập về chính trị".
Bên cạnh các cuộc chiến thương mại, sự bất ổn chính trị nội bộ tại Hoa Kỳ cũng đổ thêm dầu vào lửa. Một cuộc điều tra hình sự nhắm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell đã làm xói mòn niềm tin vào đồng USD, khiến chỉ số DXY giảm gần 10% chỉ trong một năm. Gần đây, Tổng thống Trump tuyên bố không lo ngại về đà giảm của đồng USD càng khiến cho đồng USD giảm. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương, dẫn đầu là Trung Quốc và Ba Lan, đã liên tục gom vàng trong nhiều năm qua để thực hiện chiến lược "phi USD hóa" nhằm bảo vệ nền kinh tế trước những biến cố "thiên nga đen" và sự vũ khí hóa hệ thống tài chính dựa trên đồng bạc xanh.
>> Xem thêm: Cú hích địa chính trị: Mở đường cho giá vàng tiến đến vùng $5.400
Sự phân cực toàn cầu và hệ quả cấu trúc tài chính
Sự kiện này đánh dấu sự kết thúc dứt khoát của kỷ nguyên "biến động thấp" những năm 2010 và hòa vào xu hướng phân mảnh toàn cầu rộng lớn hơn. Việc vàng chạm mốc 5.200 USD đang được so sánh với cơn sốt vàng năm 1979-1980 khi lạm phát đình trệ và khủng hoảng con tin Iran đẩy giá lên cao. Tuy nhiên, đợt tăng giá hiện nay được đánh giá là mang tính nền tảng hơn; nó không chỉ xoay quanh lạm phát mà còn về tính toàn vẹn cấu trúc của kiến trúc tài chính quốc tế.
Hiệu ứng gợn sóng đã lan tỏa sang các mặt hàng khác như đồng và bạc, tạo nên một "siêu chu kỳ hàng hóa". Các chính phủ hiện đang coi các mỏ vàng là tài sản chiến lược quốc gia, dẫn đến việc tăng cường giám sát quản lý và thậm chí là quốc hữu hóa ở một số khu vực bất ổn. Vàng không còn là một món hàng trang sức; nó đã trở thành cốt lõi của các chính sách an ninh quốc gia khi các quốc gia cố gắng định vị lại mình trong một bản đồ thương mại mới.
Về mặt lịch sử, những biến động mạnh mẽ của vàng thường là tiền đề cho sự thay đổi lớn về đồng tiền dự trữ toàn cầu. Xu hướng "phi USD hóa" do khối BRICS dẫn dắt đã chạm đến điểm bùng phát, nơi sự thống trị của đồng USD không còn là điều hiển nhiên. Điều này tạo ra một "bẫy chính sách" cho Fed, khi họ có thể buộc phải duy trì lãi suất cao để bảo vệ đồng nội tệ ngay cả khi nền kinh tế trong nước đang chậm lại.
Phản ứng của thị trường hiện nay là sự pha trộn giữa phấn khích và lo sợ. Trong khi những người ủng hộ vàng ăn mừng chiến thắng, các ngân hàng lớn như Bank of America đã nâng mục tiêu giá lên 6.000 USD vào mùa xuân năm 2026. Goldman Sachs cũng điều chỉnh dự báo cuối năm lên mức 5.400 USD, viện dẫn sự "thay đổi không thể đảo ngược" trong nhu cầu nắm giữ các tài sản lưu trữ giá trị không phải là tiền tệ pháp định.
Tương lai của vàng và kịch bản 6.000 USD
Trong ngắn hạn, thị trường nên chuẩn bị cho những biến động lớn khi giá vàng "tích lũy" quanh ngưỡng 5.000 USD. Nhiều mô hình danh mục đầu tư truyền thống đang bị loại bỏ để thay thế bằng các phân bổ với 10% đến 15% là vàng vật chất. Chúng ta cũng có thể chứng kiến sự trỗi dậy của các loại tiền kỹ thuật số được bảo chứng bằng vàng hoặc "stablecoin" khi các quốc gia tìm cách giao thương ngoài hệ thống SWIFT mà không phải vận chuyển các thỏi vàng vật lý cồng kềnh.
Một thách thức tiềm tàng là rủi ro "khủng hoảng thanh khoản" nếu đồng USD suy yếu quá nhanh. Nếu chính phủ Mỹ can thiệp quyết liệt để ổn định đồng đô la, vàng có thể đối mặt với một đợt điều chỉnh giảm tạm thời nhưng sắc nét. Ngược lại, nếu Fed buộc phải quay lại chính sách nới lỏng định lượng để ngăn chặn vỡ nợ chính phủ, mục tiêu 6.000 USD hoàn toàn có thể đạt được trước khi kết thúc quý 2 năm 2026.
Về lâu dài, cột mốc 5.000 USD có thể được coi là thời điểm thế giới thực tế đã quay trở lại với "bản vị vàng". Khi các ngân hàng trung ương tiếp tục tích trữ, lượng vàng lưu thông tự do cho các nhà đầu tư tư nhân sẽ thu hẹp lại, dẫn đến tình trạng mất cân bằng cung - cầu vĩnh viễn. Các kịch bản về việc vàng trở lại vai trò tiền tệ chính thống không còn nằm bên lề các lý thuyết kinh tế nữa mà đang được thảo luận ngay tại IMF và Ngân hàng Thế giới.
Tóm lại, việc vàng vượt ngưỡng 5.000 USD không chỉ là cập nhật về giá mà là tín hiệu cho thấy hệ thống tài chính toàn cầu đang trong trạng thái chuyển đổi sâu sắc. Rủi ro địa chính trị không còn là "tiếng ồn" tạm thời mà là một đặc điểm vĩnh viễn của thị trường. Trong vài tháng tới, sự chú ý sẽ đổ dồn vào Fed và các căng thẳng ngoại giao. Nếu các xung đột không được giải quyết, quỹ đạo đi lên của vàng không chỉ là khả năng mà là điều tất yếu.
Golden Fund nhận định: Việc vàng chạm ngưỡng 5.200 USD/ounce vào đầu năm 2026 chính là lời xác nhận cho sự sụp đổ niềm tin vào hệ thống tiền tệ dựa trên nợ vay. Thông tin này cho thấy vàng đã lấy lại vị thế là "đồng tiền cuối cùng" trong một thế giới đầy rẫy bất ổn chính trị và lạm phát. Đối với các nhà đầu tư, mức giá 5.200 USD có vẻ cao, nhưng trong bối cảnh phi USD hóa đang diễn ra mạnh mẽ, đây có thể chỉ là điểm khởi đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Giá vàng sẽ tiếp tục được hỗ trợ cực mạnh bởi lực mua từ các Ngân hàng Trung ương và nhu cầu bảo toàn tài sản, khiến mọi nhịp điều chỉnh giảm đều trở thành cơ hội mua vào chiến lược trước khi tiến tới những cột mốc cao hơn như 6.000 USD.
>> Xem thêm: Nghịch lý của Vàng: Sức sống mãnh liệt của kim loại quý trước bóng ma lạm phát dai dẳng
