- Đợt bán tháo vàng và bạc vừa qua không phải điều chỉnh thông thường mà là một “sự kiện thanh khoản” có chủ đích, xuất phát từ cấu trúc thị trường và đòn bẩy cao, không phải yếu tố cơ bản.
- Kỷ nguyên “vàng giấy” đang suy yếu khi quyền định giá dần chuyển sang thị trường vàng vật chất, trong bối cảnh nhu cầu vật chất tại châu Á tăng mạnh và rủi ro hệ thống tiền pháp định gia tăng.
- “Project Vault”, bẫy nợ của Mỹ và nguy cơ tái thiết tiền tệ toàn cầu củng cố vai trò dài hạn của vàng, dù giá có thể còn biến động mạnh trong ngắn hạn.
Cú sập giá "có tính toán" và sự kết thúc của kỷ nguyên vàng giấy
Đợt bán tháo kinh hoàng quét sạch thị trường kim loại quý tuần trước không đơn thuần là một đợt điều chỉnh kỹ thuật thông thường. Theo góc nhìn của "ông trùm" ngành khai khoáng Frank Giustra, đây thực chất là một "sự kiện thanh khoản" đã được tính toán kỹ lưỡng, hay nói cách khác là một cú "đánh xuống" đầy chủ đích. Giustra nhận định rằng sự thống trị kéo dài hơn nửa thế kỷ của vàng giấy trong việc định đoạt giá trị đang đi đến hồi kết trong sự hỗn loạn.
Cú rơi chớp nhoáng khiến giá vàng bốc hơi 20% và bạc bị "xén lông cừu" nặng nề, thổi bay thành quả tăng trưởng của nhiều tháng chỉ trong vòng 48 giờ. Giustra bác bỏ quan điểm cho rằng động thái này đến từ các yếu tố cơ bản của nền kinh tế. Thay vào đó, ông chỉ ra những kẽ hở trong cấu trúc thị trường và đòn bẩy tài chính. Việc chọn thời điểm vào một chiều Thứ sáu khi thị trường châu Á đã đóng cửa cho thấy một ý đồ rõ rệt: tận dụng lúc tính thanh khoản thấp và thiếu lực đỡ từ phương Đông để kích hoạt các lệnh bán tháo.
Sự sụt giảm này càng trở nên trầm trọng hơn khi điều kiện giao dịch bị siết chặt ngay lập tức. Sau biến động lịch sử, CME Group đã nâng mức ký quỹ đối với hợp đồng tương lai vàng và bạc, buộc các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy phải nộp thêm một lượng tài sản thế chấp khổng lồ. Ký quỹ duy trì cho các vị thế đầu cơ vàng đã tăng từ 6% lên 8%, trong khi bạc thậm chí còn bị nâng mạnh hơn, từ 11% lên 15%. Điều này giống như một "nhát dao" bồi thêm vào những vị thế đang lung lay.
Tuy nhiên, ở một góc nhìn khách quan, Giustra thừa nhận rằng một cú sập là điều "sớm muộn cũng phải đến" sau một đà tăng trưởng theo đường parabol đưa vàng tiến sát mốc 5.600 USD/ounce. Ông cho rằng bất kỳ ai tin vào việc một tài sản có thể tăng dựng đứng mà không cần điều chỉnh thì hẳn là chưa tham gia thị trường đủ lâu. Dù vậy, những nền tảng dài hạn của vàng vẫn không hề thay đổi, chỉ có cuộc chơi về quyền kiểm soát giá là đang bước vào giai đoạn chuyển giao đầy đau đớn.
>> Xem thêm: “Thảm sát” tháng Hai: Cú đấm kép từ Fed và sàn CME hạ gục siêu chu kỳ kim loại quý
Sự sụp đổ của toàn cầu hóa và chiến lược "Dự án Vault"
Kỷ nguyên mà giá vàng được quyết định bởi các hợp đồng tương lai và sản phẩm phái sinh – hay còn gọi là "thị trường giấy" – đang dần khép lại. Quyền lực định giá đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các sàn giao dịch phương Đông, nơi yêu cầu giao nhận vàng vật chất thực thụ. Giustra cảnh báo rằng trong suốt gần 50 năm qua, vàng giấy là công cụ để kiềm chế giá trị thực của kim loại quý, nhưng giờ đây các tay chơi trên sàn chứng khoán đang mất dần sức ảnh hưởng trước nhu cầu vật chất khổng lồ từ Trung Quốc và châu Á.
Trong bối cảnh đó, Nhà Trắng Mỹ đã chính thức công bố "Dự án Vault" (Project Vault), một sáng kiến trị giá 12 tỷ USD nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu. Dự án này bao gồm khoản vay 10 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ cùng vốn đầu tư tư nhân, mục tiêu là xây dựng một kho dự trữ chiến lược dân sự cho các vật liệu như cobalt và gallium, tương tự như Kho dự trữ Dầu mỏ Chiến lược. Đây là minh chứng rõ nhất cho thấy kỷ nguyên thị trường tự do đang nhường chỗ cho "chủ nghĩa tư bản nhà nước".
Giustra thẳng thắn tuyên bố rằng "toàn cầu hóa đã chết". Thế giới đang bị chia cắt thành các phe phái đối lập, cả về kinh tế lẫn địa chính trị. Việc Mỹ nỗ lực bảo mật chuỗi cung ứng là một bước đi tất yếu nhưng dường như đã quá muộn màng. Con số 12 tỷ USD chỉ là "muối bỏ bể" nếu so với lợi thế dẫn đầu hàng thập kỷ của Trung Quốc trong việc kiểm soát thị trường khoáng sản then chốt. Phương Tây hiện đang rơi vào thế phải đuổi theo trong tuyệt vọng khi đối thủ đã nắm giữ huyết mạch của công nghệ tương lai.
Đối với các nhà đầu tư, thông điệp của Giustra rất rõ ràng: Trong một cuộc khủng hoảng thực sự, sở hữu vàng giấy thông qua các quỹ ETF sẽ không mang lại sự cứu rỗi. Nếu bạn không cầm được thỏi vàng trong tay, nghĩa là bạn không thực sự sở hữu nó. Sự phân mảnh của trật tự thế giới cũ đang buộc mọi quốc gia và cá nhân phải quay lại với những giá trị thực tế nhất, nơi mà sự đảm bảo không nằm trên những con số kỹ thuật số hay những tờ giấy lộn.
Bẫy nợ công và những hoài nghi về kho vàng Fort Knox
Triển vọng của đồng USD đang trở nên tồi tệ hơn bao giờ hết khi gánh nặng trả lãi vượt quá 1 nghìn tỷ USD mỗi năm và thâm hụt ngân sách tăng thêm 2 nghìn tỷ USD hàng năm. Theo tính toán của Giustra, không có con đường nào dẫn đến lối thoát ngoài việc phá giá tiền tệ. Chúng ta đang sống bằng "thời gian vay mượn" và con tàu này không có phanh. Sự bế tắc về tài khóa này chắc chắn sẽ dẫn đến một cuộc tái thiết tiền tệ lịch sử, nơi các đồng tiền pháp định đi đến hồi kết của vòng đời.
Đi sâu vào vấn đề dự trữ toàn cầu, Giustra chỉ ra sự chênh lệch kỳ lạ giữa con số 2.300 tấn vàng công bố chính thức của Trung Quốc và dòng chảy vàng vật chất thực tế đang đổ dồn về phương Đông. Ông đồng tình với các ước tính cho rằng trữ lượng thực thực tế của Bắc Kinh có thể cao gấp 10 lần, được tích lũy âm thầm để hỗ trợ cho một kênh thương mại bằng đồng Nhân dân tệ nhằm miễn nhiễm với các lệnh trừng phạt từ phương Tây.
Ngược lại, sự thiếu minh bạch tại Mỹ lại là một dấu hỏi lớn. Cuộc kiểm toán thực sự cuối cùng tại kho vàng Fort Knox đã diễn ra từ tận năm 1953. Tại sao chính phủ Mỹ lại không muốn thực hiện một cuộc kiểm toán công khai sau hơn 70 năm? Giustra đặt ra những giả thuyết đầy ám ảnh: Có thể số vàng đó đã được đem đi cầm cố, cho mượn, hoặc thậm chí là không còn tồn tại đủ số lượng như công bố. "Có điều gì đó rất mờ ám đang diễn ra," ông nhấn mạnh.
Sự kết hợp giữa nợ công không thể kiểm soát, sự trỗi dậy của vàng vật chất ở phương Đông và sự thiếu minh bạch của phương Tây đang tạo ra một "cơn bão hoàn hảo". Lịch sử đã chứng minh rằng khi một hệ thống tiền tệ sụp đổ do phá giá, thế giới sẽ phải bắt đầu lại từ đầu. Trong quá trình tái thiết đó, những ai nắm giữ tài sản thực chất như vàng sẽ là những người sống sót, trong khi hệ thống vàng giấy và tiền pháp định sẽ tan thành mây khói.
Golden Fund nhận định: Những chia sẻ của Frank Giustra về "Dự án Vault" và cú sập "vàng giấy" mang đến một cái nhìn vừa bi quan vừa thực tế cho giới đầu tư. Thông tin này tác động Tích cực mạnh mẽ đến giá vàng trong trung và dài hạn, dù có thể gây ra những cú sốc giảm giá kỹ thuật trong ngắn hạn do tình trạng thanh lý vị thế đòn bẩy. Việc các cường quốc như Mỹ bắt đầu xây dựng các "kho dự trữ chiến lược" (Project Vault) thực chất là một sự xác nhận rằng tài sản vật chất mới là quyền lực thực sự trong trật tự thế giới mới. Đối với giá vàng, sự hoài nghi về trữ lượng tại Fort Knox và sự mất niềm tin vào tiền pháp định sẽ là "nhiên liệu" bền vững nhất để đẩy giá vượt qua mọi đỉnh cao cũ. Nhà đầu tư nên thận trọng với các sản phẩm vàng giấy trên sàn giao dịch và cân nhắc việc chuyển dịch sang vàng vật chất để bảo vệ tài sản trước một cuộc tái thiết tiền tệ toàn cầu đang cận kề.
Lưu ý: Nội dung phân tích mang tính tham khảo và phản ánh quan điểm tại thời điểm viết, không phải là khuyến nghị đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào.
>> Xem thêm: Nhận định giá Vàng và Bạc từ 02/02/2026 - 06/02/2026: Chính phủ Mỹ lại đóng cửa, Ông Trump chọn xong Chủ tịch Fed
