Thâm hụt Mỹ 2026 ở mức cao cấu trúc, nợ công leo thang. Rủi ro lãi suất, USD và lạm phát tăng, tạo động lực dài hạn cho vàng như tài sản phòng hộ.
Bức tranh tài khóa Mỹ năm 2026 và nền tảng rủi ro cấu trúc
Tính đến đầu năm tài khóa 2026, tình trạng tài khóa của Hoa Kỳ tiếp tục cho thấy mức thâm hụt cao mang tính cấu trúc thay vì chỉ là hệ quả chu kỳ. Theo dự báo từ Congressional Budget Office, thâm hụt cả năm tài khóa 2026 ước tính trong khoảng 1.85 đến 1.9 nghìn tỷ đô la, tương đương khoảng 5.8% GDP. Trong dài hạn, cơ quan này dự báo thâm hụt có thể tiến tới 3.1 nghìn tỷ đô la vào năm 2036, khi tỷ lệ nợ công trên GDP tiến sát hoặc vượt 120%.
Tổng nợ công Mỹ đã vượt 36 nghìn tỷ đô la vào cuối năm 2025. Trong khi tăng trưởng GDP năm 2026 được dự báo khoảng 2.1% và thất nghiệp duy trì quanh 4.2%, chi tiêu liên bang tiếp tục tăng, đặc biệt ở các khoản y tế và quốc phòng. Chi phí lãi vay đang trở thành một trong những khoản chi lớn nhất trong ngân sách, phản ánh tác động của mặt bằng lãi suất cao hơn so với giai đoạn trước đại dịch.
Chính sách tài khóa năm 2026 tiếp tục mang tính mở rộng. Đạo luật ngân sách hợp nhất được ký đầu tháng 2 năm 2026 duy trì mức chi lớn cho y tế và chuyển đổi năng lượng. Các đề xuất giảm thuế doanh nghiệp có thể làm giảm nguồn thu trong trung hạn. Nếu gia hạn và mở rộng các khoản cắt giảm thuế trước đây, thâm hụt có thể tăng thêm khoảng 100 tỷ đô la so với dự báo ban đầu. Trong bối cảnh này, rủi ro tài khóa không chỉ nằm ở quy mô thâm hụt, mà ở quỹ đạo dài hạn của nợ công so với tăng trưởng danh nghĩa.
Đối với nhà đầu tư, điều quan trọng là nhận diện rằng thâm hụt cao kéo dài có thể làm thay đổi cấu trúc tài chính và tiền tệ của nền kinh tế. Khi tỷ lệ nợ trên GDP tiếp tục leo thang, tính bền vững của tài khóa trở thành biến số vĩ mô có khả năng ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất thực và niềm tin vào đồng tiền dự trữ toàn cầu.
>> Xem thêm: Vàng và vai trò phòng vệ trước sự bất ổn
Cơ chế truyền dẫn từ thâm hụt đến lãi suất, đồng USD và môi trường tiền tệ
Thâm hụt ngân sách cao tác động đến thị trường thông qua ba cơ chế chính. Thứ nhất là kênh cung trái phiếu và lãi suất. Để tài trợ thâm hụt, Bộ Tài chính phải phát hành lượng lớn trái phiếu. Khi cung tăng nhanh, lợi suất có xu hướng tăng để thu hút nhà đầu tư. Lợi suất cao trong ngắn hạn có thể tạo áp lực lên các tài sản không sinh lãi. Tuy nhiên, nếu mức lợi suất cao gây áp lực lên hệ thống tài chính hoặc làm chi phí lãi vay ngân sách tăng quá nhanh, khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ trong tương lai sẽ gia tăng.
Thứ hai là kênh niềm tin vào đồng đô la Mỹ. Trong môi trường nợ công vượt 120% GDP, nhà đầu tư quốc tế bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến tính bền vững dài hạn của tài khóa Mỹ. Từ đầu năm 2026, chỉ số đo sức mạnh đồng đô la Mỹ đã giảm khoảng 5%. Khi đồng tiền suy yếu, tài sản được định giá bằng đô la trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư toàn cầu.
Thứ ba là kênh lạm phát và kỳ vọng lạm phát. Nếu thâm hụt kéo dài trong khi chính sách tiền tệ buộc phải linh hoạt hơn để đảm bảo ổn định tài chính, môi trường lãi suất thực thấp có thể hình thành trong trung hạn. Một số kịch bản dài hạn cho thấy nếu nợ công tiếp tục leo thang, lạm phát có thể duy trì trong vùng 3 đến 4% vào cuối thập kỷ này. Lịch sử giai đoạn 1970 đến 2023 cho thấy khi nợ công Mỹ tăng nhanh so với quy mô nền kinh tế, giá vàng có xu hướng tăng trung bình khoảng 8% mỗi năm.
Ngoài ra, cần lưu ý vai trò của các ngân hàng trung ương toàn cầu trong việc phân tích xu hướng dài hạn của vàng. Các quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ tiếp tục tích lũy vàng dự trữ như một biện pháp đa dạng hóa rủi ro tiền tệ. Dự báo đến năm 2030, lượng mua ròng hàng năm của ngân hàng trung ương có thể đạt khoảng 1.000 tấn nếu lo ngại về nợ công Mỹ duy trì ở mức cao. Đây là yếu tố cấu trúc quan trọng hỗ trợ cầu vàng dài hạn.
Liệu thâm hụt kỷ lục có trở thành động lực dài hạn cho vàng
Trong ngắn và cả trung hạn, vàng vẫn chịu sự chi phối từ kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ liên bang Mỹ cùng sự biến động phức tạp của các dữ liệu kinh tế. Còn trong dài hạn, nếu quỹ đạo nợ công tiếp tục tăng và thị trường bắt đầu nghi ngờ khả năng duy trì lãi suất thực cao mà không gây áp lực lên hệ thống tài chính, vàng có thể bước vào một chu kỳ tăng giá bền vững, những rung lắc nếu có sẽ không làm thay đổi bản chất của sự dịch chuyển mang tính cấu trúc này.
Một số kịch bản dài hạn cho rằng nếu tỷ lệ nợ trên GDP tiếp tục leo thang và chu kỳ nợ toàn cầu bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh, giá vàng có thể tiến về vùng 8.000 đến 10.000 đô la mỗi ounce vào cuối thập kỷ. Trong kịch bản cực đoan khi hệ thống tài chính toàn cầu rung lắc mạnh, các dự báo thậm chí đưa ra mức cao hơn đáng kể. Dù vậy, đây là các kịch bản phụ thuộc vào biến động chính sách và niềm tin thị trường.
Từ góc độ quản lý tài sản, vàng nên được nhìn nhận như một công cụ bảo hiểm danh mục thay vì một khoản đầu cơ ngắn hạn. Trong môi trường thâm hụt cao kéo dài, phân bổ một phần danh mục vào vàng vật chất hoặc các quỹ hoán đổi danh mục theo giá vàng có thể giúp giảm rủi ro hệ thống. Tuy nhiên, quyết định đầu tư cần dựa trên theo dõi thường xuyên các cập nhật từ cơ quan ngân sách và dữ liệu tài khóa hàng tháng.
Tổng kết lại, Golden Fund cho rằng số liệu thâm hụt ngân sách Mỹ kỷ lục không phải là yếu tố mặc định sẽ làm cho giá vàng tăng ngay trong ngắn hạn. Nhưng khi kết hợp với quỹ đạo nợ công leo thang, áp lực lãi vay, biến động chính sách và sự dịch chuyển niềm tin vào đồng tiền USD, nó có thể trở thành động lực cấu trúc mạnh mẽ cho vàng trong trung và dài hạn.
