- Giá vàng vượt 5.000 USD/ounce bất chấp lãi suất cao và lạm phát 3%, do nhà đầu tư mất niềm tin vào tiền pháp định và tìm nơi trú ẩn trước nợ công Mỹ (38 nghìn tỷ USD).
- Fed rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi phải đối mặt với lạm phát đình trệ: vừa phải kiềm chế lạm phát "ngoan cố" ở mức 3%, vừa phải cứu thị trường lao động đang yếu đi (thất nghiệp 4,4%).
- Thị trường chuyển dịch mạnh mẽ từ cổ phiếu công nghệ sang kim loại quý và năng lượng, đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ "tiền rẻ" và bắt đầu giai đoạn ưu tiên "tài sản thực" để phòng vệ rủi ro hệ thống.
Nghịch lý thị trường: Vàng tăng phi mã bất chấp lãi suất cao
Khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chuẩn bị cho cuộc họp chính sách đầu tiên của năm 2026, một hiện tượng lạ lùng đang bao trùm thị trường toàn cầu. Dù Fed vẫn duy trì lập trường lãi suất cao và lạm phát vẫn kẹt ở mức 3%, giá vàng đã phá vỡ rào cản tâm lý 5.000 USD/ounce, trong khi bạc vọt qua mốc 100 USD. Thông thường, lãi suất cao sẽ khiến các tài sản không sinh lời như kim loại quý mất giá, nhưng sự bất ổn địa chính trị cùng thị trường lao động đang hạ nhiệt đã đảo lộn mọi quy luật lịch sử.
Nền kinh tế hiện nay đang được định nghĩa là một giai đoạn "tăng trưởng nhưng không có việc làm". Trong khi GDP vẫn đứng vững một cách ngạc nhiên, tỷ lệ thất nghiệp đã âm thầm leo lên mức 4,4%. Điều này tạo ra một tình thế tiến thoái lưỡng nan đầy đau đớn cho Chủ tịch Fed Jerome Powell và Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Họ đang bị kẹt giữa việc phải dập tắt mức lạm phát lõi ngoan cố (từ 2,7% đến 3,0%) và áp lực ngày càng tăng phải cứu vãn thị trường lao động đang kiệt sức.
Nguồn cơn của sự bế tắc này bắt đầu từ nửa cuối năm 2025, khi kỳ vọng về một cuộc "hạ cánh mềm" dần biến thành một sự trì trệ về cấu trúc. Trước đây, thị trường mong đợi lạm phát sẽ trượt nhẹ về mục tiêu 2% của Fed. Thay vào đó, một "ngưỡng sàn 3%" đã hình thành do chi phí nhà ở dai dẳng, lương ngành dịch vụ tăng và kỷ nguyên mới của các chính sách thuế quan toàn cầu gay gắt. Đến tháng 12/2025, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE lõi) đã kẹt ở mức 2,9% trong suốt nửa năm.
Dù lãi suất vẫn được giữ ở mức 3,5%–3,75% sau ba lần cắt giảm nhẹ vào cuối năm 2025, Fed hiện đã bước vào giai đoạn "chờ và xem" từ ngày 26/01/2026. Họ lo sợ rằng nếu cắt giảm lãi suất thêm nữa, kỳ vọng lạm phát sẽ bùng nổ vĩnh viễn. Tuy nhiên, thay vì giảm giá như dự đoán, vàng lại tăng vọt 17% chỉ trong ba tuần đầu tháng Giêng khi nợ công Mỹ vượt 38 nghìn tỷ USD và các cuộc chiến thương mại nổ ra khắp nơi, buộc nhà đầu tư phải tháo chạy vào các tài sản thực.
>> Xem thêm: Cú hích địa chính trị: Mở đường cho giá vàng tiến đến vùng $5.400
Bóng ma lạm phát đình trệ và sự trỗi dậy của tài sản thực
Sự kết hợp giữa lạm phát dai dẳng và thất nghiệp gia tăng đang gợi lại những ký ức về thời kỳ "lạm phát đình trệ" (stagflation) cuối những năm 1970. Vào thời đó, Fed đã phải đẩy lãi suất lên mức 20% để bẻ gãy lạm phát hai chữ số. Mặc dù các con số của năm 2026 chưa đến mức cực đoan như vậy, nhưng tác động tâm lý là tương tự. Nhà đầu tư không còn tin rằng Fed có thể đưa lạm phát về 2% mà không gây ra một cuộc suy thoái lớn, dẫn đến sự mất lòng tin vào tiền pháp định.
Xu hướng này cũng phù hợp với làn sóng "phi đô la hóa" đang lan rộng. Khi các quốc gia chuyển sang chính sách bảo hộ thương mại và các ngân hàng trung ương – đặc biệt là Trung Quốc và Trung Đông – liên tục đa dạng hóa dự trữ ngoại hối rời xa đồng USD, nhu cầu cấu trúc đối với vàng đã thay đổi. Nếu trước đây vàng là một công cụ đầu cơ ngắn hạn khi lãi suất giảm, thì vào năm 2026, nó đã trở thành một lá chắn chiến lược chống lại sự bất ổn tài khóa hệ thống.
Các áp lực về mặt chính trị và pháp lý cũng đang tăng cao. Với việc nhiệm kỳ của Jerome Powell sẽ kết thúc vào tháng 5/2026, áp lực từ Nhà Trắng yêu cầu cắt giảm lãi suất bất chấp lạm phát đang trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Mối đe dọa đối với tính độc lập của Fed đã tạo ra một "phí rủi ro quốc gia" đối với các tài sản của Mỹ. Điều này càng thúc đẩy dòng vốn chảy mạnh vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng và các công ty khai thác bạc.
Tiêu điểm trước mắt của thị trường hiện nay là báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) sắp tới của Mỹ. Nếu dữ liệu cho thấy lạm phát vẫn giữ ở mức 3% hoặc cao hơn, Fed sẽ buộc phải duy trì chính sách thắt chặt ngay cả khi tỷ lệ thất nghiệp đe dọa vượt mức 4,5%. Kịch bản "tồi tệ nhất của cả hai thế giới" này có thể sẽ đẩy giá vàng và bạc lên cao hơn nữa khi niềm tin vào một cuộc "hạ cánh mềm" hoàn toàn tan biến, nhường chỗ cho thực tế của một nền kinh tế đình trệ.
Kỷ nguyên mới của tiền tệ và rủi ro nợ công
Trong ngắn hạn, chúng ta có thể kỳ vọng một sự chuyển dịch chiến lược từ các quỹ đầu tư tổ chức. Dự kiến sẽ có một làn sóng rút vốn liên tục khỏi các cổ phiếu công nghệ có định giá cao để chuyển sang các lĩnh vực "kinh tế cũ" như khai khoáng và năng lượng. Nếu Fed chấp nhận hạ lãi suất để cứu thị trường lao động, đó sẽ là chất xúc tác cực mạnh cho kim loại quý, có thể đẩy giá bạc hướng tới mốc 150 USD khi lãi suất thực trở nên âm sâu.
Thách thức dài hạn lớn nhất chính là "bẫy nợ". Với việc thanh toán lãi vay cho khoản nợ quốc gia hiện đã tương đương với ngân sách quốc phòng, Fed có rất ít dư địa để giữ lãi suất cao vô thời hạn. Các nhà đầu tư nên cảnh giác với một kịch bản lý tưởng nơi lạm phát giảm xuống và thất nghiệp ổn định, dù trong bối cảnh địa chính trị hiện tại, kết quả đó vẫn là một hy vọng xa vời. Vàng ở mức 5.000 USD không chỉ là sự biến động về giá, mà là một "phiếu bầu" cho thấy sự thiếu tin tưởng vào khả năng điều hành của các ngân hàng trung ương.
Khi bước qua quý 1 năm 2026, "Nghịch lý Vàng" là lời nhắc nhở rằng kỷ nguyên lãi suất thấp và lạm phát thấp kéo dài một thập kỷ qua đã kết thúc. Nó được thay thế bằng một môi trường đầy biến động, nơi "trú ẩn an toàn" trở thành cụm từ quan trọng nhất trong từ điển của nhà đầu tư. Thị trường sẽ trở nên cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu đầu hàng nào của Fed. Nếu họ ưu tiên cứu tỷ lệ thất nghiệp 4,4% hơn là mục tiêu lạm phát, làn sóng tháo chạy khỏi đồng USD sẽ càng tăng tốc.
Ngược lại, nếu Fed quyết tâm giữ vững lộ trình, áp lực lên ngành ngân hàng và bán lẻ có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng hệ thống rộng lớn hơn. Nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ biên bản cuộc họp FOMC tháng 2 và các báo cáo lao động tiếp theo. Kỷ nguyên của "tiền rẻ" đã được thay thế bằng kỷ nguyên của "tài sản thực", và quá trình chuyển đổi này đang mang lại lợi nhuận khổng lồ cho một số người nhưng cũng đầy đau đớn cho những người khác.
Golden Fund nhận định rằng sự trỗi dậy của "Nghịch lý Vàng" vào đầu năm 2026 là dấu hiệu rõ nét nhất cho thấy niềm tin của thị trường vào các ngân hàng trung ương đã bị rạn nứt, khi vàng không còn phản ứng với lãi suất cao mà trở thành lá chắn sống chống lại sự kết hợp độc hại giữa lạm phát dai dẳng 3% và rủi ro nợ công khổng lồ vượt mức 38 nghìn tỷ USD. Việc vàng phá vỡ ngưỡng 5.000 USD/ounce trong khi Fed bị mắc kẹt giữa mục tiêu kiềm chế lạm phát và cứu vãn thị trường lao động đang suy yếu (4,4%) cho thấy một kỷ nguyên tiền tệ mới đã bắt đầu, nơi các tài sản thực lên ngôi và vai trò trú ẩn an toàn của kim loại quý trở thành ưu tiên hàng đầu thay vì các tài sản tài chính truyền thống.
>> Xem thêm: Nhận định giá Vàng - Bạc từ 26/01/2026 - 30/01/2026: Căng thẳng địa chính trị tiếp tục là tâm điểm thị trường
